Mục: Hỏi - Đáp về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp
Kỳ 2: Những nội dung cốt lõi về cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân
Hướng tới ngày 15/3/2026 – Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, tìm hiểu về vị trí, vai trò và chức năng của Quốc hội, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất là trách nhiệm và quyền lợi của mỗi cử tri. Quốc hội không chỉ là nơi kết tinh trí tuệ dân tộc mà còn là biểu tượng của khối đại đoàn kết toàn dân. Mục Hỏi – Đáp dưới đây sẽ giúp cử tri và nhân dân nắm vững những nội dung cốt lõi về cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân.
Hỏi: Tại sao nói Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân?
Trả lời: Theo Hiến pháp, ở nước ta, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân. Quốc hội là cơ quan do Nhân dân bầu ra, được Nhân dân ủy thác để thực hiện quyền lực đó.
Về vị trí "Cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất": Quốc hội thực hiện các quyền tối thượng như lập hiến (làm và sửa đổi Hiến pháp), lập pháp (làm và sửa đổi luật). Quốc hội quyết định các vấn đề quốc kế dân sinh trọng đại, các chính sách đối nội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước.
Về vị trí "Cơ quan đại biểu cao nhất": Cách thức thành lập: Do cử tri cả nước bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.
Cơ cấu tổ chức: Đại biểu Quốc hội là những cá nhân ưu tú từ mọi tầng lớp, dân tộc, lĩnh vực, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân cả nước.
Mục tiêu hoạt động: Mọi chức năng của Quốc hội đều nhằm phục vụ lợi ích chung của toàn thể Nhân dân.
Hỏi: Quốc hội có những chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể nào?
Trả lời: Theo Điều 70 Hiến pháp và Luật Tổ chức Quốc hội, Quốc hội có 3 chức năng chính với các nhiệm vụ trọng tâm sau:
Lập hiến và Lập pháp: Làm và sửa đổi Hiến pháp, các bộ luật để điều chỉnh các quan hệ xã hội.
Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước: Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, chính sách tài chính, tiền tệ, thuế. Chính sách dân tộc, tôn giáo, đối ngoại, chiến tranh và hòa bình. Tổ chức bộ máy nhà nước: Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh cao nhất như Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội...
Giám sát tối cao: Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật; xét báo cáo công tác của các cơ quan như Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Hỏi: Nhiệm kỳ của Quốc hội kéo dài bao lâu? Có trường hợp đặc biệt nào về nhiệm kỳ không?
Trả lời: Nhiệm kỳ của mỗi khóa Quốc hội là 5 năm, tính từ ngày khai mạc kỳ họp thứ nhất của khóa đó đến ngày khai mạc kỳ họp thứ nhất của khóa sau.
Trường hợp đặc biệt: Quốc hội có thể quyết định rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ nếu được ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu biểu quyết tán thành (theo đề nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội). Việc kéo dài nhiệm kỳ không được quá 12 tháng, trừ trường hợp có chiến tranh.
Hỏi: Nguyên tắc làm việc của Quốc hội và vai trò của Đại biểu Quốc hội là gì?
Trả lời:
Nguyên tắc hoạt động: Quốc hội làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số. Hiệu quả của Quốc hội được đảm bảo thông qua sự phối hợp giữa các kỳ họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban và các Đoàn đại biểu.
Vai trò của Đại biểu Quốc hội: Là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân ở đơn vị bầu cử và của Nhân dân cả nước. Đại biểu có quyền bình đẳng trong thảo luận, quyết định các vấn đề và phải chịu trách nhiệm trước cử tri về việc thực hiện nhiệm vụ của mình.
Trải qua 80 năm cống hiến, Quốc hội Việt Nam luôn hành động theo ý chí của Nhân dân. Hiểu rõ về Quốc hội chính là cách để mỗi công dân thực hiện tốt quyền làm chủ của mình trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
MH